สรุปการขับเคลื่อนความรอบรู้ด้านสุขภาพของประเทศไทย (พ.ศ. 2558–ปัจจุบัน)

1. กลไกการขับเคลื่อนแบบสองทิศทาง (Dual Tracks) ประเทศไทยเริ่มต้นปฏิรูปความรอบรู้ด้านสุขภาพ (Health Literacy - HL) อย่างจริงจังในปี 2558 ผ่าน 2 กลไกหลัก คือ กลไกจากบนลงล่าง (Top Down) ที่กำหนดให้ HL เป็นวาระแห่งชาติ และฝังอยู่ในยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี รวมถึงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 และ 13 เพื่อมุ่งเน้นใน 4 พื้นที่หลัก คือ สถานบริการสุขภาพ, สถานศึกษา, สถานประกอบการ และชุมชน และ กลไกจากล่างขึ้นบน (Bottom Up) ผ่านการจัดตั้ง สมาคมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพไทย (THLA) ในปี 2561 เพื่อเป็นศูนย์กลางเครือข่ายและนวัตกรรม
2. นวัตกรรมโมเดลความรอบรู้ในบริบทไทย ไทยได้พัฒนากรอบแนวคิดที่เป็นเอกลักษณ์เพื่อปรับให้เข้ากับสังคมไทย ได้แก่: V-Shape Process: กระบวนการ 6 ขั้นตอน คือ เข้าถึงข้อมูล, เข้าใจ, โต้ตอบซักถาม, ตัดสินใจ, เปลี่ยนพฤติกรรม และ บอกต่อ Cubic Model (โมเดลลูกเต๋า): การมองสุขภาพแบบ 3 มิติที่บูรณาการระหว่างกระบวนการ HL, ความต่อเนื่องของบริการ (รักษา, ป้องกัน, ส่งเสริม, คุ้มครองผู้บริโภค) และกลุ่มวัยตามวงจรชีวิต (แม่และเด็ก, เยาวชน, วัยทำงาน, ผู้สูงอายุ) 66 Key Messages: การกำหนดชุดความรู้สุขภาพพื้นฐาน 66 ข้อที่ครอบคลุมทุกมิติสำหรับคนไทย
3. การวัดผลและความสำเร็จระดับชาติ มีการพัฒนาเครื่องมือวัดผลที่กระชับและแม่นยำ จากแบบสำรวจชุดใหญ่ HLS-TH-Q87 สู่ชุดที่ใช้ในระดับชาติอย่าง HLS-TH-Q17 .ผลการสำรวจระดับชาติในปี 2566 พบว่า คนไทยมีความรอบรู้ด้านสุขภาพที่เพียงพอร้อยละ 80.9 ซึ่งเป็นฐานข้อมูลสำคัญในการกำหนดนโยบายต่อไป
4. การยกระดับสู่องค์กรรอบรู้ด้านสุขภาพ (OHL/HLO) ขบวนการนี้ได้วิวัฒนาการจากระดับบุคคลสู่ ความรอบรู้ด้านสุขภาพระดับองค์กร (Organizational Health Literacy - OHL) เพื่อเปลี่ยนหน่วยงานให้เป็น องค์กรรอบรู้ด้านสุขภาพ (HLO) ที่ลดความซับซ้อนและเข้าถึงง่าย . โดยมีการพัฒนาแอปพลิเคชัน "สาธารณสุขอุ่นใจ" เพื่อให้องค์กรประเมินตนเองทางออนไลน์ ปัจจุบันมีองค์กรในระบบแล้วกว่า 14,417 แห่ง .
5. ท้าทายสู่อนาคตและเป้าหมายปี 2030 ทิศทางถัดไปมุ่งเน้นไปที่ความรอบรู้เฉพาะทาง เช่น ความรอบรู้ด้านสุขภาพจิต (Mental Health Literacy), การใช้ยาและห้องแล็บอย่างสมเหตุผล (RDU/RLU) และการเท่าทันสื่อ , . แม้จะมีความท้าทายจากผลกระทบของโควิด-19 ที่ทำให้ค่ากลางอายุขัยลดลง แต่เป้าหมายสูงสุดคือการสร้างสังคมรอบรู้ด้านสุขภาพ (Health Literate Society) เพื่อบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDG) และหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (UHC) ภายในปี 2030