Health Literacy Media Display
แบบสำรวจความรอบรู้ด้านสุขภาพของ EU แบบย่อ 16 และ 6 คำถาม (HLS-EU-Q16 ,Q6)
นพ.ชลทิศ อุไรฤกษ์กุล (2026-05-20)
เครื่องมือวัดความรอบรู้ด้านสุขภาพฉบับย่อ (HLS-EU Short Forms) จากการที่แบบประเมินฉบับสมบูรณ์ HLS-EU-47Q มีความละเอียดสูงแต่ใช้เวลานานและมีค่าใช้จ่ายสูงในการจัดทำ จึงมีการพัฒนาเครื่องมือฉบับย่อเพื่อความประหยัดและสะดวกในการใช้งาน ดังนี้ : 1. แบบประเมิน HLS-EU-Q16 (Short Form) โครงสร้าง: คัดเลือกหัวข้อที่สำคัญที่สุด 16 ข้อจาก 47 ข้อ โดยยังคงความสัมพันธ์กับฉบับสมบูรณ์ไว้สูง . การให้คะแนน: ใช้ระบบ Dichotomous คือ ตอบว่า ง่าย/ง่ายมาก ได้ 1 คะแนน และ ตอบว่า ยาก/ยากมาก ได้ 0 คะแนน (คะแนนรวมตั้งแต่ 0 ถึง 16 คะแนน) . เกณฑ์การตัดสิน (Cut-off Point): ระดับไม่เพียงพอ (Likely Inadequate): 0 ถึง 8 คะแนน . ระดับที่น่าจะมีปัญหา (Likely Problematic): 9 ถึง 12 คะแนน . ระดับที่น่าจะเพียงพอ (Likely Sufficient): 13 ถึง 19 คะแนน (หมายเหตุ: คะแนนสูงสุดตามเครื่องมือคือ 16 คะแนน) . จุดเด่นและข้อจำกัด: มีความสัมพันธ์กับฉบับสมบูรณ์สูง (r เท่ากับ 0.82) แต่มีข้อจำกัดด้านสถิติเนื่องจากการกระจายของคะแนนไม่เป็นโค้งปกติ และไม่สามารถวิเคราะห์เปรียบเทียบระหว่างประเทศได้เนื่องจากขาดคุณสมบัติ Rasch homogeneity . 2. แบบประเมิน HLS-EU-Q6 (Short-Short Form) โครงสร้าง: คัดเลือกหัวข้อจากด้านการบริการสุขภาพ, การป้องกันโรค และการส่งเสริมสุขภาพ ด้านละ 2 ข้อ รวมเป็น 6 ข้อคำถาม . การให้คะแนน: ใช้เกณฑ์ 4 ระดับ (1 เท่ากับ ยากมาก ถึง 4 เท่ากับ ง่ายมาก) และใช้ค่าเฉลี่ย (Mean) เป็นคะแนนรวม . เกณฑ์การตัดสิน: น้อยกว่า 2.00 คือไม่เพียงพอ, 2.00 ถึง 2.99 คือน่าจะมีปัญหา และ 3.00 ถึง 4.00 คือน่าจะเพียงพอ . 3. การเลือกใช้เครื่องมือให้เหมาะสม , ใช้ฉบับ 47Q: เมื่อความรอบรู้ด้านสุขภาพเป็นวัตถุประสงค์หลักของงานวิจัย และต้องการศึกษาลึกถึงมิติย่อย (Sub-dimensions). ใช้ฉบับ 16Q: เพื่อความประหยัดในงานวิจัยที่เน้นความรอบรู้ด้านสุขภาพเป็นหลักแต่ไม่ต้องการวิเคราะห์มิติย่อย. ใช้ฉบับ 6Q: เมื่อความรอบรู้ด้านสุขภาพเป็นเพียงตัวแปรหนึ่งในงานวิจัยเรื่องอื่น เพื่อความรวดเร็วและประหยัดที่สุด. นอกจากนี้ ยังมีการพัฒนาเครื่องมือในรูปแบบอื่น เช่น HLS-Taiwan-Q12 ซึ่งไต้หวันพัฒนาขึ้นเอง 12 ข้อ โดยไม่ได้ใช้ข้อคำถามชุดเดียวกับยุโรปทั้งหมด เพื่อให้เหมาะสมกับบริบทของประเทศตนเอง