สรุปเครื่องมือวัดความรอบรู้ด้านสุขภาพของประเทศไทย (HLS-TH-Q87)

1. ความเป็นมาและการพัฒนา ประเทศไทยได้พัฒนาเครื่องมือวัดความรอบรู้ด้านสุขภาพที่ชื่อว่า HLS-TH-Q87 โดยใช้กรอบแนวคิดพื้นฐานจากแบบสอบถาม HLS-EU-Q47 ของยุโรป แต่มีการปรับปรุงรายละเอียดเพื่อให้สอดคล้องกับบริบทและปัญหาทางสุขภาพที่เฉพาะเจาะจงของสังคมไทย เครื่องมือนี้ถูกออกแบบมาเพื่อสะท้อนสถานการณ์ความรอบรู้ด้านสุขภาพของคนไทยที่มีอายุตั้งแต่ 15 ปีขึ้นไป ทั้งในระดับเขตสุขภาพและระดับประเทศ
2. โครงสร้างและมิติที่เพิ่มขึ้น แบบสำรวจนี้มีการขยายขอบเขตจากมิติเดิมของยุโรปใน 2 ด้านหลัก คือ: มิติการดูแล (Continuum of Care): เพิ่มด้าน ผลิตภัณฑ์สุขภาพ (Health Product) เข้ามาจากเดิมที่มีเพียง 3 ด้าน (การบริการสุขภาพ, การป้องกันโรค, และการส่งเสริมสุขภาพ) สาเหตุที่ต้องเพิ่มมิตินี้เนื่องจากประเทศไทยประสบปัญหาเกี่ยวกับการใช้ผลิตภัณฑ์สุขภาพและสมุนไพรอย่างแพร่หลาย ซึ่งมักเกิดจากการบอกต่อหรือการโฆษณาผ่านสื่อสังคมออนไลน์และทีวีดิจิทัล มิติกะบวนการ (Process Dimension): เพิ่มมิติ การสอบถาม (Inquiry) เข้ามาเป็นมิติที่ 5 จากเดิมที่มีเพียงการเข้าถึง, การเข้าใจ, การประเมิน และการนำไปใช้
3. จุดเน้นด้านการนำไปปฏิบัติ (Apply) ความแตกต่างที่สำคัญอีกประการคือจำนวนข้อคำถามในมิติ การนำไปปฏิบัติ (Apply) ซึ่ง HLS-TH-Q87 มีมากถึง 41 ข้อ ในขณะที่ฉบับยุโรปมีเพียง 11 ข้อ โดยข้อคำถามของไทยจะเน้นไปที่ประเด็นเชิงปฏิบัติ (Task-based หรือ Issue-based) ตาม 66 ข้อความสำคัญ (Key Messages) ของสมาคมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพไทย มากกว่าการวัดเพียงทักษะพื้นฐาน (Skill-based) แบบเดิม
4. องค์ประกอบและการวัดผล แบบสำรวจชุดนี้ประกอบด้วยส่วนประกอบสำคัญ 3 ส่วน ได้แก่ ข้อมูลทั่วไป (10 ข้อ), ข้อมูลสุขภาพ (8 ข้อ) และข้อมูลความรอบรู้ด้านสุขภาพ (87 ข้อ) การให้คะแนน: มีคะแนนรวมทั้งหมด 348 คะแนน เกณฑ์การตัดสิน (Cut-off Point): กำหนดไว้ที่ร้อยละ 75 หรือเท่ากับ 261 คะแนน โดยผู้ที่ได้คะแนนตั้งแต่ 261 ขึ้นไปถือว่ามีระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพที่ "เพียงพอ" ส่วนผู้ที่ได้ต่ำกว่านั้นถือว่า "ไม่เพียงพอ"
5. คุณภาพและความสัมพันธ์ทางสถิติ ผลการทดสอบคุณภาพพบว่าเครื่องมือนี้มีความเที่ยงตรงภายใน (Internal consistency) อยู่ในระดับดี โดยมีค่า Cronbach's alpha มากกว่า 0.70 ในทุกองค์ประกอบ นอกจากนี้ยังพบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติกับผลลัพธ์ทางสุขภาพ โดยกลุ่มคนที่มีความรอบรู้ด้านสุขภาพน้อยมักจะมีปัญหาเรื่อง โรคเรื้อรังและภาวะอ้วนลงพุง มากกว่ากลุ่มที่มีความรอบรู้สูง