Health Literacy Media Display
โครงสร้างองค์กรกองเสือป่า เครื่องแต่งกายและเหรียญประจำตัว
นพ.ชลทิศ อุไรฤกษ์กุล (2026-06-23)
“การจัดองค์กรของกองเสือป่าในสมัยรัชกาลที่ 6” โดยมีรายละเอียดโครงสร้างและการแบ่งหน่วยงานดังนี้ 1. การสถาปนาและการแบ่งโครงสร้างหลัก พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงสถาปนากองเสือป่าขึ้นเมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2454 โดยแบ่งออกเป็น 2 ส่วนหลักคือ : 1.กองเสือป่าหลวง (กองเสือป่ารักษาพระองค์): ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น "กองเสนาหลวงรักษาพระองค์" มีที่ตั้งอยู่ที่สนามเสือป่าในปัจจุบัน . 2.กองเสือป่ามณฑล (กองเสือป่ารักษาดินแดน): กระจายตัวอยู่ตามมณฑลต่าง ๆ ทั่วประเทศ . 2. กองเสือป่าหลวง (รักษาพระองค์) ในช่วงแรกมีการแบ่งเหล่าออกเป็นหลายประเภท เช่น เหล่าราบหลวง, เหล่าม้าหลวง, เหล่าพรานหลวง, เหล่าพิเศษ (เช่น จักรยาน, รถรบ, ช่าง) และเหล่านักเรียนเสือป่า . ต่อมาในปี พ.ศ. 2460 ได้มีการปรับปรุงกิจการโดยแบ่งย่อยเป็น 2 กองเสนาน้อย : 1.กองเสนาน้อยราบเบา: ประกอบด้วย กรมเสือป่าพรานหลวง รอ. และกรมนักเรียนเสือป่าหลวง . 2.กองเสนาน้อยราบหนัก: ประกอบด้วยหลายหน่วย เช่น กรมเสือป่าราบหลวง รอ., กรมเสือป่าแพทย์, กรมเสือป่าม้าหลวง, กรมเสือป่าปืนใหญ่ และ กรมราชนาวีเสือป่า . 3. กองเสือป่ามณฑล (รักษาดินแดน) มีการจัดตั้งกองเสนาเพื่อดูแลพื้นที่ตามภูมิภาคต่าง ๆ ดังนี้ : - กองเสนากลาง: รับผิดชอบกรุงเทพมหานคร . -.กองเสนาฝ่ายเหนือ: รับผิดชอบมณฑลพิษณุโลก และเพชรบูรณ์ . -.กองเสนาปักษ์ใต้: รับผิดชอบมณฑลชุมพร, นครศรีธรรมราช และปัตตานี . -.กองเสนาตะวันตก (กองเสนาน้อยราชบุรี): รับผิดชอบมณฑลนครชัยศรี และ มณฑลราชบุรี . - .กองเสนาอื่น ๆ: เช่น กองเสนาตะวันออก (โคราช), อีสาณ (อุบลฯ), พายัพ (เชียงใหม่), อาคเนย์ (ปราจีนบุรี) และภูเก็ต . 4. กรมราชนาวีเสือป่า (ร.น.ส.) เดิมเรียกว่า "กรมเสือน้ำ" ต่อมาเมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2460 ได้ทรงโปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนนามเป็น "กรมราชนาวีเสือป่า" โดยใช้อักษรย่อว่า ร.น.ส. . หน่วยงานในสังกัดนี้กระจายอยู่ตามจังหวัดชายทะเลและจังหวัดสำคัญ เช่น : - กองพันหลวงราชนาวีเสือป่า และกองราชนาวีหลวงเสือป่าเดินทะเล . - กองร้อยภูเก็ต, กองร้อยราชบุรี, และกองร้อยชลบุรี . ในส่วนของ กองเสนาน้อยราชบุรี ยังมีหน่วยราชนาวีเสือป่าประจำอยู่ที่จังหวัดเพชรบุรี, ประจวบคีรีขันธ์ และสมุทรสาครอีกด้วย . การจัดองค์กรเช่นนี้สะท้อนให้เห็นถึงสายพระเนตรที่ยาวไกลในการวางรากฐานการป้องกันประเทศ โดยการผสมผสานกองกำลังอาสาสมัครพลเรือนเข้ากับโครงสร้างทางทหารอย่างเป็นระบบ