Health Literacy Media Display
พระพิฆเนศ เทพแห่งศิลปวิทยาการที่รัชกาลที่ 6 ทรงศรัทธา
Thairath Studio วังไกลกังวล (2026-06-25)
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 6) ทรงมีพระราชศรัทธาอย่างลึกซึ้งต่อ พระพิฆเนศ ในฐานะ เทพแห่งศิลปวิทยาการ ซึ่งความศรัทธาและการวางผังเชิงสัญลักษณ์นี้ปรากฏอย่างชัดเจนในพระราชวังสนามจันทร์ ดังนี้ครับ: เส้นทางแห่งศรัทธา: แนวระนาบศักดิ์สิทธิ์ พระองค์ทรงวางตำแหน่งปูชนียสถานสำคัญให้เรียงตัวอยู่ในแนวระนาบเดียวกันเป็นเส้นตรง (Alignment) อย่างน่าอัศจรรย์ ดังนี้: 1.พระพุทธรูปปางปฐมเทศนา: ประดิษฐานอยู่ภายใน "ห้องพระเจ้า" ซึ่งเป็นห้องสำหรับสวดมนต์ในพระที่นั่งพิมานปฐม ในพระราชวังสนานมจันทร์ จ.นครปฐม พระพุทธรูปปางนี้เป็นศิลปะที่นิยมในสมัยทวารวดีซึ่งมีความผูกพันกับเมืองนครปฐม , 2.เทวาลัยคเนศ: ตั้งอยู่บริเวณหน้าพระที่นั่งพิมานปฐม เป็นที่ประดิษฐานพระพิฆเนศที่พระองค์ทรงเคารพบูชามาก 3.องค์พระปฐมเจดีย์: ตั้งอยู่ห่างออกไปประมาณ 1 กิโลเมตร แต่อยู่ในเส้นตรงระนาบเดียวกับสองจุดแรก การวางผังเช่นนี้ทำให้เมื่อรัชกาลที่ 6 ทรงก้มกราบพระพุทธรูปในห้องพระเจ้า พระองค์จะเท่ากับได้ กราบทั้งพระพุทธรูปปางปฐมเทศนา เทวาลัยคเนศ และองค์พระปฐมเจดีย์ไปในคราวเดียวกัน สัญลักษณ์ของกรมศิลปากรและมหาวิทยาลัยศิลปากร ความศรัทธาของพระองค์ที่มีต่อพระพิฆเนศในฐานะเทพแห่งศิลปวิทยาการ ได้ส่งต่อมาเป็นรากฐานของสถาบันศิลปะในประเทศไทย: กรมศิลปากร: เมื่อมีการจัดตั้งกรมศิลปากรขึ้น ได้มีการนำ "ตราพระพิฆเนศ" มาเป็นตราประจำกรมตามคติความเชื่อว่าเป็นเทพผู้คุ้มครองศิลปวิทยา มหาวิทยาลัยศิลปากร: ในช่วงแรกที่ก่อตั้ง มหาวิทยาลัยเป็นหน่วยงานภายใต้กรมศิลปากร จึงได้ใช้ตราพระพิฆเนศเป็นสัญลักษณ์ประจำมหาวิทยาลัยเช่นเดียวกัน ความเชื่อมโยงกับวิทยาเขตพระราชวังสนามจันทร์ ศาสตราจารย์ หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล (อดีตข้าราชบริพารใกล้ชิดในรัชกาลที่ 6) เป็นผู้นำในการขยายวิทยาเขตของมหาวิทยาลัยศิลปากรไปยังพระราชวังสนามจันทร์ จังหวัดนครปฐม โดยมีเหตุผลสำคัญคือ: เพื่อให้นักศึกษาได้อยู่ใกล้ชิดกับแหล่งโบราณคดีและศิลปวัฒนธรรมที่สำคัญของชาติ เทวาลัยคเนศ ที่ตั้งอยู่ในพระราชวังสนามจันทร์ถือเป็นจุดศูนย์รวมจิตใจสำคัญ จนทำให้ในวิทยาเขตนี้ไม่มีการสร้างรูปจำลองพระพิฆเนศองค์ใหม่ขึ้นมา แต่จะให้นักศึกษาเข้ากราบไหว้บูชา องค์พระพิฆเนศ ณ เทวาลัยคเนศ ที่รัชกาลที่ 6 ทรงสร้างไว้โดยตรง นี่คือความแยบยลในการออกแบบพื้นที่ที่ผสมผสานระหว่าง ความเชื่อทางศาสนา ศิลปกรรม และการศึกษา เข้าด้วยกันอย่างลงตัว