Health Literacy Media Display
กองเสือป่า กายวิภาคการทดลองนโยบายสาธารณะ
ฐนัทถ์ สุวรรณานนท์ (ดุษฎีนิพนธ์) (2026-06-29)
เนื้อหานี้ Genearte จาก ดุษฎีนิพนธ์เรื่อง “การประศาสน์นโยบายสาธารณะในสมัยรัชกาลที่ 6: กรณีกิจการกองเสือป่า” โดย ฐนัตถ์ สุวรรณานนท์ ซึ่งวิเคราะห์กิจการเสือป่าผ่านมุมมองด้านรัฐประศาสนศาสตร์และนโยบายสาธารณะสมัยใหม่ มีรายละเอียดดังนี้ครับ 1. วัตถุประสงค์และเจตจำนงทางการเมือง พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 6) ทรงสถาปนากองเสือป่าขึ้นเพื่อเป็นเครื่องมือสำคัญในการ “สร้างชาติ” และปลูกฝังจิตสำนึกชาตินิยม ให้แก่ข้าราชการและพลเรือน โดยมีเจตจำนงหลักคือ: การสร้างความสามัคคี: เพื่อแก้ไขปัญหาความแตกแยกและการชิงดีชิงเด่นระหว่างข้าราชการต่างกระทรวง โดยทรงใช้เสือป่าเป็น "ยาขนานที่ถูก" เพื่อละลายกำแพงชนชั้นและระบบราชการที่เข้มแข็งในขณะนั้น การเตรียมความพร้อมเพื่อป้องกันประเทศ: เพื่อให้พลเรือนมีความรู้ทางทหารและมีระเบียบวินัย สามารถเป็นกำลังสำรองช่วยรักษาความสงบเรียบร้อยและป้องกันเมืองในยามฉุกเฉินได้ โดยเฉพาะในช่วงที่สยามต้องเผชิญกับลัทธิล่าอาณานิคมและปัญหาสมาคมลับอั้งยี่ 2. กระบวนการนโยบายและการบริหารจัดการ กิจการเสือป่ามีลักษณะเป็น นโยบายสาธารณะเชิงทดลอง (Policy Experiment/Sandbox) ที่พระองค์ทรงริเริ่มและกำกับดูแลด้วยพระองค์เองในฐานะ "ผู้นำเชิงอุดมการณ์" การดำเนินงาน: เริ่มต้นจากองค์กรอาสาสมัครแนวราบที่เน้นความสมัครใจ ก่อนจะพัฒนาเป็นโครงสร้างแบบระบบราชการที่มีสายบังคับบัญชา ยศ และตำแหน่งที่ซับซ้อนตามการขยายตัวของสมาชิกทั่วประเทศ การสื่อสารทางยุทธศาสตร์: ทรงใช้สื่อมวลชน วรรณกรรมอิงประวัติศาสตร์ และ "เทศนาเสือป่า" เป็นช่องทางหลักในการอธิบายความมุ่งหมายของนโยบายและปลุกใจราษฎร 3. ปัญหา อุปสรรค และแรงต้านทางการเมือง ในระหว่าง 14 ปีของการดำเนินนโยบาย กองเสือป่าต้องเผชิญกับความท้าทายหลายประการ: ความขัดแย้งกับกองทัพ: ทหารในกองทัพมองว่าเสือป่าเป็น "กองกำลังส่วนพระองค์" และแย่งชิงอิทธิพลทางการทหาร นำไปสู่รอยร้าวลึกและเป็นสาเหตุหนึ่งของกบฏ ร.ศ. 130 แรงต้านจากระบบราชการ: ข้าราชการชั้นผู้ใหญ่บางส่วนไม่พอใจที่ต้องอยู่ภายใต้บังคับบัญชาของผู้น้อยในกองเสือป่า รวมถึงภาระค่าใช้จ่ายส่วนตัวในการจัดหาเครื่องแบบและม้า ปัญหางบประมาณและความโปร่งใส: การขาดงบประมาณสนับสนุนที่แน่นอนทำให้ต้องใช้วิธีเรี่ยไรและจัดทำ "ลอตเตอรี่เสือป่า" ซึ่งต่อมาเกิดปัญหาการทุจริตจนถูกวิพากษ์วิจารณ์ 4. การสิ้นสุดและมรดกทางอุดมการณ์ กิจการเสือป่ายุติลงโดยปริยายหลังการเสด็จสวรรคตของรัชกาลที่ 6 เนื่องจากสถานะทางการเงินของประเทศที่ซบเซาและนโยบายที่เปลี่ยนไปในรัชกาลใหม่ อย่างไรก็ตาม อุดมการณ์เสือป่าได้ทิ้งมรดกไว้ใน 2 มิติหลัก: 1.มิติรูปธรรม: การโอนทรัพย์สินไปสู่ คณะลูกเสือแห่งชาติ และการเป็นต้นแบบให้กับระบบ กำลังพลสำรอง (รด.) และยุวชนทหาร ในเวลาต่อมา 2.มิตินามธรรม: บทเรียน "เทศนาเสือป่า" ถูกนำไปปรับปรุงเป็นแบบเรียนวิชาจรรยาและหน้าหน้าที่พลเมือง เพื่อบ่มเพาะความเสียสละและความรักชาติให้แก่เยาวชนไทยจนถึงปัจจุบัน โดยสรุป กิจการเสือป่าถือเป็นบทเรียนทางรัฐประศาสนศาสตร์ที่สำคัญในการใช้ภาวะผู้นำขับเคลื่อนนโยบายเพื่อการปฏิรูปคนสู่รัฐสมัยใหม่ แม้จะเผชิญกับอุปสรรคเชิงโครงสร้างและวัฒนธรรมองค์กรก็ตาม