Health Literacy Media Display
ครุภัณฑ์ 3 ชิ้นที่หลงเหลืออยู่ถึงปัจจุบันภายในอาคารสโมสรเสือป่า ราชบุรี
นพ.ชลทิศ อุไรฤกษ์กุล (2026-07-07)
เอกสารสรุปข้อมูลฉบับนี้รวบรวมรายละเอียดของครุภัณฑ์สำคัญที่ยังคงหลงเหลืออยู่ภายในอาคารสโมสรเสือป่า จังหวัดราชบุรี ซึ่งเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่สะท้อนถึงความรุ่งเรืองและอิทธิพลของศิลปวัฒนธรรมตะวันตกในประเทศไทยช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 จากบันทึกในหนังสือ "ช่วงหนึ่งแห่งกาลเวลา" โดยอาจารย์ประพิน ออกเวหา พบว่าอาคารแห่งนี้เคยได้รับการเตรียมการเพื่อรับเสด็จรัชกาลที่ 8 พร้อมด้วยพระอนุชา (รัชกาลที่ 9) และสมเด็จพระราชชนนีศรีสังวาลย์ เมื่อวันที่ 17 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2489 ปัจจุบัน ครุภัณฑ์และเครื่องโลหะส่วนใหญ่ได้สูญหายไปตามกาลเวลา คงเหลือเพียงวัตถุสำคัญ 3 รายการ ได้แก่ อ่างอาบน้ำเหล็กหล่อเคลือบอีนาเมล ตู้ไม้คอนโซลโบราณ และเก้าอี้ไม้สักสลักอักษรย่อหน่วยงาน ซึ่งทั้งหมดแสดงให้เห็นถึงการผสมผสานระหว่างเทคโนโลยีการผลิตขั้นสูงในยุคนั้นและงานช่างฝีมือที่ได้รับอิทธิพลจากศิลปะยุโรปหลายแขนง รายละเอียดครุภัณฑ์ที่หลงเหลืออยู่ในปัจจุบัน แม้ว่าของมีค่าส่วนใหญ่จะสูญหายไปแล้ว แต่ของ 3 ชิ้นที่เหลืออยู่สะท้อนถึงมาตรฐานการดำรงชีวิตและสถาปัตยกรรมระดับสูงของสโมสรเสือป่าในอดีต ดังนี้: 1. อ่างอาบน้ำเหล็กหล่อ (Cast Iron Enamel Bathtub) * ลักษณะทางกายภาพ: เป็นอ่างอาบน้ำแบบเหล็กหล่อเคลือบผิวด้วยอีนาเมล (เนื้อกระเบื้อง) * นัยสำคัญทางเทคโนโลยี: ในยุคที่อาคารสร้างขึ้น (ก่อนปี พ.ศ. 2456) เทคโนโลยีการผลิตอ่างประเภทนี้ถือเป็นเทคโนโลยีขั้นสูงที่ประเทศไทยยังไม่สามารถผลิตเองได้ * แหล่งกำเนิด: คาดว่าเป็นการนำเข้าจากประเทศในแถบยุโรปทั้งหมด 2. ตู้ไม้คอนโซลโบราณ (Sideboard / Buffet) ตู้นี้เป็นงานศิลปกรรมที่มีความซับซ้อนและแสดงถึงอิทธิพลของศิลปะตะวันตกอย่างชัดเจนในทุกรายละเอียด * โครงสร้างหลัก: ทำจากไม้เนื้อแข็งโทนสีน้ำตาลเข้ม ด้านบนมีโครงซุ้มกระจกเงาบานใหญ่ ประดับด้วยเสากลึงขนาดเล็ก ด้านล่างมีลิ้นชักคู่และบานประตูตู้ 3 ช่อง ฐานตู้มีความมั่นคงตามสไตล์เฟอร์นิเจอร์คลาสสิก * ลวดลายแกะสลัก: * ลายอะแคนธัส (Acanthus): ลายใบไม้ขอบหยักพริ้วไหวซึ่งเป็นลวดลายคลาสสิกจากสมัยกรีก-โรมัน * ดอกลิลลี่ (Fleur-de-lis): ลวดลายดั้งเดิมของยุโรปที่พบบ่อยในศิลปะฝรั่งเศสและอังกฤษ แทนที่จะเป็นลายไทยดั้งเดิม (เช่น ลายกนก หรือลายพุดตาน) * การจัดวาง: ใช้การวางองค์ประกอบแบบสมมาตรซ้าย-ขวา ผุดขึ้นจากแกนกลาง (Candelabra Motif) * เทคนิคและสไตล์: * พื้นหลัง (Punchwork/Texture): มีการตอกพื้นผิวเป็นจุดถี่ๆ คล้ายตาข่ายหรือพื้นทราย เพื่อให้ลายแกะสลักนูนเด่นขึ้น ซึ่งเป็นที่นิยมในยุควิกตอเรียน (ศตวรรษที่ 19) และกอทิก รีไววัล (Gothic Revival) * ศิลปะอาร์ตนูโว (Art Nouveau): ปรากฏผ่านเส้นสายโค้งมนที่เป็นธรรมชาติ (Organic lines) บนตัวตู้และหูจับลิ้นชักทองเหลืองรมดำที่เป็นลายพฤกษา * ข้อสันนิษฐานการผลิต: อาจเป็นการนำเข้าจากยุโรปทั้งใบ หรือผลิตในไทยโดยช่างชาวจีน (เซี่ยงไฮ้) หรือช่างไทยที่แกะสลักตามแคตตาล็อกต่างประเทศ 3. เก้าอี้ไม้สัก (Armchair) สลักอักษรย่อ "สสร" * วัสดุ: ไม้สักโทนสีน้ำตาลเข้มอมแดง (สีโอ๊คหรือมะฮอกกานีโบราณ) เน้นความแข็งแรงทนทาน * เอกลักษณ์เฉพาะ: พนักพิงส่วนบนเป็นทรงโค้งมนคล้ายโดม ตรงกลางแกะสลักอักษรย่อ "สสร" ซึ่งย่อมาจาก "สโมสรเสือป่าราชบุรี" ภายในกรอบรูปโล่ * รูปแบบศิลปะ: * ได้รับอิทธิพลจากกลุ่ม Arts and Crafts หรือ Mission Style ของตะวันตก (ปลายศตวรรษที่ 19 ถึงต้นศตวรรษที่ 20) * เน้นรูปทรงเรขาคณิตที่ตรงไปตรงมา และมีคานไม้ (Stretchers) เชื่อมยึดระหว่างขาเก้าอี้รอบด้านเพื่อความมั่นคง * ความแตกต่างจากวัฒนธรรมไทยเดิม: เก้าอี้ทรงสูงที่มีพนักพิงและที่เท้าแขนกว้างเช่นนี้ไม่ใช่ลักษณะของเฟอร์นิเจอร์ไทยดั้งเดิม (ซึ่งมักนั่งราบกับพื้น เช่น ตั่ง หรือขันโตก) แต่เป็นการทำขึ้นเพื่อให้เข้ากับอาคารสโมสรในสไตล์ยุโรป โดยคาดว่าผลิตขึ้นในประเทศไทยเนื่องจากมีการสลักอักษรย่อภาษาไทย ตารางสรุปคุณลักษณะทางศิลปะของครุภัณฑ์ รายการครุภัณฑ์ วัสดุหลัก อิทธิพลศิลปะ / ยุคสมัย จุดเด่นที่สำคัญ อ่างอาบน้ำ เหล็กหล่อเคลือบอีนาเมล ยุโรป (ก่อน พ.ศ. 2456) เทคโนโลยีการผลิตขั้นสูงในยุคนั้น ต้องนำเข้าเท่านั้น ตู้คอนโซล ไม้เนื้อแข็ง / ทองเหลือง Art Nouveau / Victorian / Gothic Revival ลายใบอะแคนธัส, ดอกลิลลี่, และเทคนิคพื้นผิว Punchwork เก้าอี้ ไม้สัก Arts and Crafts / Mission Style สลักอักษรย่อ "สสร" แสดงอัตลักษณ์ของหน่วยงาน บทวิเคราะห์สรุป ครุภัณฑ์ที่หลงเหลืออยู่ทั้ง 3 ชิ้น มิได้เป็นเพียงเครื่องเรือนเครื่องใช้ แต่เป็น "จดหมายเหตุทางวัตถุ" ที่ยืนยันถึงการเปิดรับวัฒนธรรมตะวันตกของชนชั้นสูงและหน่วยงานราชการไทยในอดีต การเลือกใช้สไตล์ Art Nouveau หรือ Arts and Crafts สะท้อนถึงรสนิยมที่ทันสมัยตามความนิยมสากลในขณะนั้น ขณะที่การสลักชื่อหน่วยงานและการเลือกใช้ไม้สักในท้องถิ่น (กรณีเก้าอี้) แสดงถึงการประยุกต์ศิลปะตะวันตกให้เข้ากับบริบทของพื้นที่สโมสรเสือป่าราชบุรีอย่างลงตัว