นพ.ธรรมนิตย์ อังศุสิงห์ ,พญ.คุณหญิง สำอางค์ คุรุรัตน์พันธ์ , นพ.วัลลภ ไทยเหนือ (1)
โรคมะเร็งเต้านมเป็นปัญหาสุขภาพทีสำคัญของสตรีทั่วโลก (Globocan 2012) ประมาณการอุบัติการณ์มะเร็งเต้านมปรับมาตรฐานอายุ (Age Standardized Rate หรือ ASR) ทั่วโลกเท่ากับ 43.1 ต่อแสนประชากร อัตราการตาย 12.9 ต่อแสนประชากร ปัจจุบันอุบัติการณ์ของโรคมะเร็งเต้านมเพิ่มสูงขึ้นเป็นอันดับ 1 ของโรคมะเร็งในสตรีไทย พบมากในอายุ 30-70 ปี ข้อมูลทางสถิติโรคมะเร็งในประเทศไทย 2553-2555 (Cancer in Thailan Vol.VII 2020-2012) จากสถาบันมะเร็งแห่งชาติพบว่า อัตราการเกิดโรคมะเร็งเต้านมเป็นอันดับหนึ่งในเพศหญิง มีอุบัติการณ์ 28.5 ต่อประชากรแสนคน และในปี 2554 พบผู้ป่วยรายใหม่จำนวน 12,613 ราย หรือมีสตรไทยเป็นมะเร็งเต้านมรายใหม่ วันละ 35 คน และข้อมูลจากกองยุทธศาสตร์และแผนงานในปี 2559 พบสาเหตุการเสียชีวิตจากมะเร็งเต้านมจำนวน 4,099 คน หรือจะพบการเสียชีวิตจากมะเร็งเต้านมวันละ 10 คน โรคมะเร็งเต้านมระยะแรกจะไม่แสดงอาการหรือความผิดปกติให้สังเกตุได้ ส่วนอาการของมะเร็งเต้านมที่พบบ่อยที่สุด คือการคลำพบก้อนที่เต้านม การป้องกันการตายจากมะเร็งเต้านมที่สุดคือการค้นหาความผิดปกติของเต้านมให้เร็วที่สุด เพิ่มเพิ่มโอกาสในการรักษาและการรอดชีวิต และผลการรักษามะเร็งเต้านมระยะแรก อัตรการรอดชีวิตที่ 5 ปี สูงกว่าร้อยละ 95 ประเทศไทยรณรงค์การตรวจเต้านมด้วยตนเองตั้งแต่ปี 2542 มีรายงานการศึกษาประสิทธิผลของการตรวจเต้านมด้วยตนเอง ภายใต้โครงการสืบสานพระราชปณิธานสมเด็จย่าต้ายภัยมะเร็งเต้านม พบว่ากลุ่มที่ตรวจเต้านมสม่ำเสมอ พบก้อนมะเร็งเต้านมขนาดเล็ก (ขนาดไม่เกิน 2 ซม.) และอัตรการรอดชีวิตสูงกว่ากลุ่มที่ตรวจเต้านมด้วยตนเองไม่สม่ำเสมออย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ นอกจากนี้ทางโครงการได้ศึกษาเปรียบเทียบระหว่างจังหวัดที่มีโครงการระดับจังหวัดเพื่อสร้างความตระหนักในสุขภาพเต้านม (Breast Health Awareness) ต่อการตรวจพบมะเร็งในระยะแรก พบว่าจังหวัดที่มีรณรงค์ พบมะเร็งระยะแรกและอัตรการรอดชีวิตที่สูงกว่า จังหวัดที่ไม่มีการรณรงค์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ การพบก้อนที่เต้านมอาจเกิดขึ้นจากการตรวจเต้านมด้วยตนเอง (Breast Self Examination หรือ BSE) หรือการตรวจด้วยบุคลากรทางการแพทย์ (Clincal Breast Examination หรือ CBE) อย่างไรก็ตามก้อนที่คลำได้ส่วนใหญ่ไม่ใช้มะเร็งเต้านม ถ้าเราสามารถดูเบิ้องต้นที่ รพช.หรือ รพสต.ว่าก้อนที่เต้านมนั้นเป็นอะไร ก็สามารถใช้ลดการส่งต่อผู้ป่วยไปยัง รพศ/รพท ได้ ซึ่งนอกจากจะลด Load ของ รพศ/รพท.แล้ว ยังส่วนลดระยะเวลารอคอยของผู้ที่มีกลุ่มเสี่ยงสูง (Solid mass) ให้ได้รับการตรวจได้เร็วลง ซึ่งการวินิจฉัยเร็วจะทำให้ช่วยให้ค้นพบมะเร็งเต้านมในระยะแรกได้เพิ่มขึ้น ซึ่งส่งผลต่อการลดอัตราการตาย ลดผลแพรกซ้อน ลดต้นทุนการรักษา และเพิ่มคุณภาพชีวิต |